Các chuyên gia tại GeneStory đã áp dụng công nghệ giải trình tự gen để so sánh gene của người thân với dữ liệu từ Bộ Công an, giúp xác định danh tính 16 liệt sĩ sau gần một năm triển khai thu nhận mẫu thân nhân liệt sĩ trên toàn quốc.

Dự án Ngân hàng gene, được Thủ tướng Phạm Minh Chính kích hoạt vào tháng 7/2024, nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu ADN quy mô lớn để lưu trữ thông tin gene của hài cốt liệt sĩ và thân nhân, phục vụ việc đối sánh và xác định danh tính. Việt Nam có hơn một triệu liệt sĩ, nhưng khoảng 500.000 người vẫn chưa xác định được danh tính. Nhiều gia đình đã chờ đợi hàng chục năm để tìm được phần mộ thân nhân.

GS Vũ Hà Văn, Giám đốc Khoa học của Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn, cho biết GeneStory đã làm chủ toàn bộ quy trình giải mã gene từ thu mẫu, phân tích đến diễn giải dữ liệu với độ chính xác giải trình tự gene lên đến hơn 99%. Trong dự án này, việc giải mã gene được ứng dụng theo dòng mẹ là chủ yếu. Vì vậy, việc thu mẫu được ưu tiên thực hiện trên các đối tượng là mẹ đẻ, bà ngoại, anh chị em cùng mẹ; anh, em, con của chị gái, em gái mẹ đẻ liệt sĩ; con của chị gái, em gái liệt sĩ.

TS Dương Ngọc Cường, Tổng giám đốc GeneStory, cho biết để xác định danh tính liệt sĩ, các kỹ thuật viên đã đến từng gia đình thu thập mẫu. Sau gần một năm, đã có hơn 51.000 mẫu được thu thập từ 63 tỉnh thành. Các mẫu ADN được đưa về phòng xét nghiệm của GeneStory, sau đó phân tích, giải mã gene từ hài cốt các liệt sĩ đã quy tập. Sau khi phân tích và đối sánh ADN, đã xác định danh tính 16 liệt sĩ.

Dự án tiếp tục giúp hàng trăm nghìn gia đình tìm lại tên người thân, tri ân Mẹ Việt Nam Anh hùng, giảm thiểu thời gian chờ và mất mẫu di truyền khi ADN của liệt sĩ bị phân hủy. GS Vũ Hà Văn cho biết ứng dụng công nghệ giải mã gene trong lâm sàng không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm thân nhân. Công nghệ này cho phép tìm hiểu về sức khỏe thể chất, hướng đến việc tiên lượng nguy cơ mắc bệnh do di truyền, bệnh ung thư… của mỗi cá thể dựa vào kiểu gene, thậm chí xây được biểu đồ đánh giá tiến triển từ nguy cơ mắc bệnh thấp đến cao theo độ tuổi.

Hiện tại, công nghệ giải trình tự gen đang được tiếp tục phát triển và ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, bao gồm y tế, nghiên cứu khoa học và pháp y. Với sự phát triển của công nghệ này, chúng ta có thể mong đợi những bước tiến mới trong việc xác định danh tính và tìm kiếm thân nhân của các liệt sĩ.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thu nhận mẫu ADN từ thân nhân của những liệt sĩ chưa xác định được danh tính, một chương trình mang tính nhân văn sâu sắc. Đây là một nỗ lực thiết thực nhằm thể hiện trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người con ưu tú đã hy sinh thân mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Chương trình này không chỉ mang lại niềm an ủi và sự ấm áp cho các gia đình liệt sĩ mà còn đóng góp vào việc làm vơi đi nỗi đau chiến tranh, một phần không thể thiếu của lịch sử dân tộc. Thủ tướng kêu gọi lãnh đạo ở các cấp, các ngành, và các địa phương tích cực phối hợp với lực lượng Công an để triển khai các hoạt động rà soát, vận động và thu thập mẫu ADN từ thân nhân của các liệt sĩ.

Đồng thời, Thủ tướng cũng yêu cầu huy động và bố trí các nguồn lực cần thiết để hỗ trợ công tác thu thập và phân tích ADN, với mục tiêu cụ thể là xác định danh tính của các liệt sĩ chưa được biết đến. Mục tiêu cuối cùng là giúp họ trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình, không để bất kỳ liệt sĩ nào bị lãng quên trong ký ức của dân tộc.

Thủ tướng tin rằng, thông qua chương trình này, sẽ góp phần xây dựng một xã hội nhân văn hơn, nơi mà những hy sinh và cống hiến vì Tổ quốc được ghi nhớ và tôn vinh đúng đắn. Điều này không chỉ thể hiện lòng biết ơn đối với các liệt sĩ mà còn đề cao giá trị của hòa bình và độc lập mà chúng ta đang được hưởng thụ ngày hôm nay.

Thông tin chi tiết về chương trình có thể được tìm thấy trên trang web của Chính phủ Việt Nam và các kênh thông tin chính thức khác.