Nội dung chính
Một sinh viên 20 tuổi phải mang bình khí cười khi đến khám sức khỏe tâm thần vì không thể kiềm chế cơn thèm.
Bối cảnh và hành vi lệ thuộc
Vào ngày 12‑1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) giới thiệu ca bệnh của một nữ sinh viên đang bị lệ thuộc nitrous oxide (N₂O), còn gọi là khí cười.
Khởi đầu từ tuổi trung học
Theo lời bệnh nhân, cô lần đầu tiếp xúc với “bóng cười” khi còn học THCS, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ tập. Khi lên THPT, việc sử dụng tăng lên nhờ áp lực bạn bè, và đến đại học cô bắt đầu mua riêng để tự dùng.
Gia tăng liều lượng
Ban đầu chỉ dùng 1‑2 quả mỗi lần, nhưng dần dần tăng lên 10‑20 quả mỗi ngày. Khi những bình nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang mua các bình mini và thậm chí mang theo bình khí lớn trong balo để tránh bị phát hiện.
Gia đình chỉ phát hiện sau khi tình cờ thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận thấy các dấu hiệu rối loạn tâm thần. Khi nhập viện, bệnh nhân đã lệ thuộc N₂O trong 6‑7 năm, xuất hiện tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Quá trình điều trị và kết quả
Bác sĩ Thảo cho biết sau một chuỗi điều trị kết hợp thuốc, trị liệu tâm lý và can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ, bệnh nhân giảm đáng kể cảm giác thèm khí cười. Sau 6 tháng, dưới sự hỗ trợ chặt chẽ của gia đình, cô ngừng sử dụng và các triệu chứng thèm nhớ giảm mạnh.
Khí cười (N₂O) gây nghiện như thế nào?
N₂O là một chất khí không màu, gây hưng phấn và ảo giác ngắn hạn. Khi hít, nó ảnh hưởng trực tiếp tới hệ thần kinh trung ương, tạo ra cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút.
Theo WHO (2023), việc lạm dụng N₂O có thể dẫn đến tổn thương não và tủy sống, biểu hiện bằng tê bì, yếu liệt, rối loạn vận động và giảm trí nhớ. Liều trên 10 quả mỗi lần, lặp lại nhiều lần, đã đủ để gây ngộ độc cấp tính, gây rối loạn nhịp tim, ngạt thở và trong trường hợp nặng có thể tử vong.
Tiến sĩ Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Rối loạn sử dụng chất và hành vi, nhấn mạnh rằng đa số bệnh nhân nhập viện trong trạng thái nặng, yêu cầu một quá trình điều trị kéo dài và sự giám sát liên tục của gia đình.
Trong những năm gần đây, tại Việt Nam đã có nhiều trường hợp tử vong do ngạt hoặc rối loạn hô hấp cấp khi sử dụng khí cười tại các quán bar, club.
Chuyên gia cảnh báo: việc xem “bóng cười” chỉ là trò giải trí vô hại là quan niệm sai lầm. Khi sử dụng thường xuyên, người dùng có thể trở nên phụ thuộc và gặp nguy hiểm nghiêm trọng.
Phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu bất thường như thay đổi hành vi, tê bì tay chân hoặc thèm khí cười, đồng thời không xem nhẹ việc sử dụng các bình nhỏ gọn có thể dễ dàng ẩn giấu.