Nội dung chính
Bạn có bao giờ cảm thấy mệt mỏi khi con mình không muốn ngồi vào bàn học? Những câu chuyện “bi hài” dưới đây cho thấy một số phụ huynh đã dùng những “phương pháp sốc” để kích thích động lực học tập – nhưng liệu chúng thực sự hiệu quả?
1. Trò chơi MC đám hiếu: Khi lễ tang thành lớp học thực tế
Hai tháng trước, chị Thùy Trang (37 tuổi, Nam Định) lên kế hoạch tỉ mỉ để dạy con trai lớp 8, Nguyên, hiểu giá trị của sự chăm chỉ. Con trai cô có học lực khá nhưng luôn lười biếng, tránh ngồi học. Trang đã thuê một người đóng vai tuyển dụng MC cho “đám hiếu” và chồng làm người tung hứng. Con được trả 100.000 đồng/ngày và ăn cơm với dưa muối – một bối cảnh nghiêm túc, uể oải như lễ tang.
Khi Nguyên phải thử câu “Đã đến giờ làm lễ truy điệu”, cậu bé ngập ngừng, lắc đầu và xin tha. Sau buổi “phỏng vấn” đầy cảm xúc, Nguyên tự nguyện tăng cường học hành, chứng tỏ rằng một cú sốc cảm xúc có thể thay đổi thái độ – ít nhất trong ngắn hạn.
2. Bán vé số trong nắng gắt: Khi 6 tuổi học “đánh giá giá trị”
Ở Cần Thơ, chị Ngô Tuyền (33 tuổi) quyết định cho cô con gái 6 tuổi, Hấu, nghỉ học và bán vé số trong giờ trưa. Cô mua 10 tờ vé, không cho bé mang nước hay bánh kẹo. Nhờ ngoại hình đáng yêu, Hấu bán hết trong vòng 15 phút và thu về 20.000 đồng. Sau một giờ, bé đã bán được 31 tờ, mệt mỏi nhưng hào hứng.
Hậu quả? Từ ngày đó, Hấu tự giác dậy sớm đi học, không cần nhắc nhở. Cô mẹ còn áp dụng “thước đo giá trị” mới: “Nếu con muốn mua gì, mẹ sẽ quy ra số vé số phải bán” – một cách biến công việc bán vé thành bài học tài chính thực tế.
3. Những “cú sốc” khác: Khi trải nghiệm lao động trở thành hình phạt
- Thời gian ở Lai Châu: Trước khi thử MC đám hiếu, chị Thùy Trang đã gửi con lên Lai Châu sống với gia đình người Mông, làm nông, chăn trâu để con cảm nhận khó khăn.
- Phạt múc phân và bán ớt: Nguyên sau đó còn phải múc phân tưới rau, hái ớt ra chợ bán – một trải nghiệm khiến cậu bé khóc vì không ai mua, nhưng cuối cùng người dân lại mua và tặng bánh kẹo.
- Đức Quỳnh (Nam Định): Yêu cầu con 5 tuổi dọn phân chó nếu muốn nghỉ học; con bé làm ngay vì thích thú.
- Thu Hương (Nam Định): Buộc con gái 7 tuổi mặc quần áo cũ, đội mũ rách bán tăm bông; cô bé kiếm hơn một triệu đồng và muốn “nghỉ học đi làm”.
Chuyên gia tâm lý nhìn nhận
Chuyên gia tâm lý Hồng Hương (Hội Bảo vệ quyền lợi trẻ em) cho rằng việc “đưa con ra đời sớm” là một lựa chọn dũng cảm nhưng tiềm ẩn rủi ro “ảo tưởng động lực”. Cô cảnh báo: “Cách này có thể tạo cú sốc cảm xúc, nhưng trẻ dễ hình thành quan niệm lệch lạc về nghề nghiệp và chỉ thấy sự khắc nghiệt của lao động mà không nhận ra giá trị và vẻ đẹp của nó.”
Quan điểm học thuật
Thạc sĩ Lê Hoàng Phong (Đại học UCL, Anh) nhấn mạnh rằng động lực dựa trên sợ hãi – “động lực tránh né” – không bền vững. “Thông điệp ‘không học thì đi bán vé số’ biến việc học thành công cụ thoát thân, thay vì là con đường phát triển bản thân,” ông phân tích. Ông đề xuất: nếu muốn trẻ trải nghiệm lao động, nên là hoạt động có hướng dẫn, an toàn và mang tính giáo dục về giá trị tài chính, không phải hình phạt.
Kết luận: Khi nào “đau khổ” thực sự hữu ích?
Những câu chuyện trên cho thấy “cú sốc” có thể tạo hiệu ứng ngắn hạn, nhưng rủi ro về tâm lý và quan niệm sai lệch không thể bỏ qua. Phụ huynh nên cân nhắc:
- Đặt mục tiêu giáo dục rõ ràng, không chỉ dựa vào nỗi sợ.
- Chọn hoạt động lao động có hướng dẫn, an toàn và phản ánh giá trị thực tế.
- Luôn lắng nghe phản hồi của trẻ, tránh biến hình phạt thành áp lực kéo dài.
Bạn đã thử phương pháp nào để khuyến khích con học? Hãy chia sẻ kinh nghiệm của mình trong phần bình luận và cùng nhau xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh hơn.
Phạm Nga